گِجَه

گِجَه=شب
گجه لر=شب ها
دونن گجه=دیشب
ایسیرَن گجه=پریشب
سابا گجه=فردا شب
بؤرگون گجه=شب پس فردا
اوزون گجه لر=شب های دراز
گودَ گجه لر=شب های کوتاه
گجه گوندیز=شب وروز
آقور گجه=شب سنگین
قارا گجه=شب سیاه
یاز گجه سی=شب بهار
یای گجه سی=شب تابستان
پاییز گجه سی=شب پاییز
قش گجه سی=شب زمستان
چراغ کجدی گجه سی=شب شام غریبان
چیلْه گجه سی=شب چله
قارا گجه=شب سیاه
گجه یوخی سی=خواب شب؛خواب =یوخی
توی گجه سی=شب عروسی
گجون خیر=شبت به خیر
اشیق گجه=شب روشن؛شبی که با نور ماه روشن هست.
قاراندروخ=تاریک
قاراندروخ گجه=شب تاریک
اَحیا گجه سی=شب های احیا همزمان با ایام ضربت خوردن حضرت عای ع و شهادتش.
بارات گجه سی=شب نیمه شعبان
یاری=نصف
یاری گجه+نصفه شب

آخشام=عصر نزدیک غروب آفتاب
گجه قوشی=گنجشک شب،مرغ شب

کورا نه گئجه نه گوندوز(ضربالمثل)=به کور نه شب نه روز یعنی برای کور شب و روز فرقی نمی کند.
گجه گوندوز یالان دویر=شب و روز دروغ نیست یعنی اینکه خدایی دارد و آفریننده شب و روز خدا وند بزرگ هست.

---

فرهنگ فارسی عمید

(اسم، قید) [پهلوی: šap] از غروب تا طلوع آفتاب که هوا تاریک است؛ فاصلۀ میان غروب خورشید تا سپیدۀ صبح:
همیراند چون باد لشکر به راه / به رخشندهروز و شبان سیاه (فردوسی: ۸/۲۱۴).

---

ریشهشناسیِ شب

ریشهشناسیِ شب شب از پارسی میانه
شب، شپ; پارسی باستان -xšap ; اوستایی -xšapan-, xšafn-, xšap. بسنجید با سانسکریت -ksáp . واژهی انگلیسی night (آلمانی Nacht), همریشه است با یونانی nuks, لاتین nox (فرانسه nuit; اسپانیایی noche), سانسکریت xadnakt و اوستایی -naxtar* "شب". این واژه یِ اوستایی به تنهایی در متنها دیده نمی شود، به دیسه ی ترکیبی در -upa.naxtar "کناره ی شب" باز مانده است. دکتر محمد حیدری ملایری

---

برچسبها: گجه ترکی, شب فارسی, خطبه سرا, زبان ترکی رایج در خطبه سرا

+ نوشته شده در دوشنبه شانزدهم مرداد ۱۳۹۶ساعت توسط اسفندیارآقاجانی |